बुलढाणा, ( प्रतिनिधी): जागतिक वारसा लाभलेली आणि पर्यटनाच्या नकाशावर मानाचे स्थान असलेली ऐतिहासिक लोणार नगरी सध्या एका वेगळ्याच आणि भयावह कारणामुळे चर्चेत आली आहे. गेल्या काही वर्षांपूर्वी लोणार आणि परिसरात उघडकीस आलेल्या बनावट नोटांच्या रॅकेटच्या कटू आठवणी पुन्हा एकदा ताज्या झाल्या असून, गेल्या काही तासांपासून सोशल मीडियावर फिरणाऱ्या अनधिकृत माहितीमुळे संपूर्ण जिल्ह्यात खळबळ उडाली आहे. जरी अधिकृतरीत्या गेल्या तासाभरात पोलिसांकडून कोणत्याही मोठ्या कारवाईची घोषणा झाली नसली, तरी ‘धूर निघतोय म्हणजे नक्कीच कुठे तरी आग लागली आहे’, या न्यायाने नागरिकांमध्ये भीतीचे सावट पसरले आहे.
गेल्या वर्षी म्हणजेच २०२५ मध्ये लोणार पोलिसांनी अत्यंत शिताफीने कारवाई करत ५ जणांना बनावट नोटांच्या साठ्यासह रंगेहाथ अटक केली होती. त्यावेळी जप्त करण्यात आलेली रोकड आणि त्यामागे असलेले आंतरराज्य कनेक्शन पाहून तपास यंत्रणांचेही डोळे विस्फारले होते. मात्र, आज वर्ष उलटल्यानंतरही सामान्य जनतेच्या मनात एकच प्रश्न आहे – त्या रॅकेटचा मुख्य सूत्रधार खरंच जेरबंद झाला का? की तो आजही पडद्यामागून या काळ्या धंद्याची सूत्रे हलवत आहे? ज्या पद्धतीने सोशल मीडियावर लोणारच्या बनावट नोटांच्या संदर्भात माहिती व्हायरल होत आहे, ते पाहता या टोळ्या पुन्हा सक्रिय झाल्या असण्याची दाट शक्यता नाकारता येत नाही. केवळ ५ जणांना अटक करून हे प्रकरण संपले की, मूळ मुळापर्यंत पोलीस पोहोचू शकले नाहीत, हा प्रश्न आता ऐरणीवर आला आहे.
चैत्र उत्सवाचा ‘टार्गेट’? गर्दीचा फायदा घेण्याचा कट
सध्या चैत्र महिना सुरू असून, लोणार आणि परिसरातील मंदिरांमध्ये, विशेषतः शेगावच्या गजानन महाराज मंदिरात भाविकांची अलोट गर्दी होत आहे. हीच गर्दी बनावट नोटा चलनात आणणाऱ्या टोळ्यांसाठी ‘सुवर्णसंधी’ ठरते. बाजारपेठेत होणारी प्रचंड उलाढाल, छोट्या व्यापाऱ्यांकडे असलेली गर्दी आणि नोटा तपासून घेण्याची नसलेली सवड याचा फायदा हे गुन्हेगार घेतात. ५०० आणि २०० च्या बनावट नोटा अतिशय हुबेहूब छापल्या जात असल्याने, सामान्य नागरिकांची फसवणूक होण्याचे प्रमाण वाढले आहे.
सोशल मीडियावरील ‘त्या’ पोस्ट्स आणि प्रशासनाची भूमिका
काल दिवसभर व्हॉट्सॲप आणि फेसबुकवर लोणारमधील बनावट नोटांच्या हालचालींबाबत काही पोस्ट्स व्हायरल झाल्या. ‘हिंदवार्ता’ने या प्रकरणाचा शोध घेतला असता, पोलिसांच्या गुप्तचर विभागाने तपास सुरू केल्याची कुणकुण लागली आहे. बाजारपेठांमध्ये साध्या वेशातील पोलिसांचा वावर वाढला असून, संशयास्पद हालचाली करणाऱ्यांवर सीसीटीव्हीच्या माध्यमातून करडी नजर ठेवली जात आहे. मात्र, अधिकृतपणे कोणतीही माहिती बाहेर न आल्याने अफवांचे पीक जोमात आहे.
काय आहे ‘बनावट नोटा’ रॅकेटची कार्यपद्धती?
सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या टोळ्या थेट मोठ्या शहरांशी जोडलेल्या असतात. छपाईचे काम परराज्यात किंवा दुर्गम भागात केले जाते आणि तेथून या नोटा स्थानिक एजंट्समार्फत ग्रामीण बाजारपेठांमध्ये पोहोचवल्या जातात. १०० खऱ्या नोटांच्या बदल्यात २०० किंवा ३०० बनावट नोटा देण्याचे आमिष दाखवून अनेक बेरोजगार तरुणांना या गुन्हेगारीच्या खाईत लोटले जात आहे. लोणारसारख्या निमशहरी भागात जिथे तंत्रज्ञानाचा अभाव आहे, तिथे हे रॅकेट चालवणे गुन्हेगारांना सोपे जाते.
‘हिंदवार्ता’चे रोकठोक सवाल
२०२५ मधील अटकेनंतर या रॅकेटची पाळेमुळे खणून काढण्यात पोलीस यंत्रणेला पूर्णतः यश आले का?, सोशल मीडियावर अफवा पसरत असताना जिल्हा पोलीस प्रशासन अधिकृत प्रसिद्धीपत्रक काढून जनतेला स्पष्ट माहिती का देत नाही?, चैत्र उत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर बाजारपेठेत ‘कॅश डिटेक्टर’ मशीन्स किंवा विशेष तपासणी पथके तैनात का केली जात नाहीत?, बनावट नोटा ओळखण्याचे प्रशिक्षण ग्रामीण भागातील छोटे व्यापारी आणि सामान्य जनतेला देण्यासाठी उपक्रम राबवले जातात का?, हे प्रश्न अद्यापही अनुत्तरित आहेत.
नागरिकांनो सावधान! ही आहेत धोक्याची लक्षणे
पोलिसांनी जरी मौन बाळगले असले, तरी नागरिकांनी स्वतःची सुरक्षा स्वतः करणे गरजेचे आहे. कोणतीही मोठी नोट स्वीकारताना नोटेचा कागद हा खरखरीत आहे की गुळगुळीत?, गांधीजींच्या वॉटरमार्कची स्पष्टता, नोटेच्या मध्यभागी असलेली सुरक्षा तार नीट पहा. संशय आल्यास तात्काळ जवळच्या पोलीस ठाण्यात कळवा किंवा १०० नंबर डायल करा.
केवळ ‘नजर’ असून चालणार नाही, ‘ॲक्शन’ हवी!
लोणारमधील हे बनावट नोटांचे प्रकरण केवळ अफवा म्हणून दुर्लक्षित करणे जिल्ह्याच्या आर्थिक सुरक्षेसाठी धोक्याचे ठरू शकते. जर गुन्हेगार पुन्हा डोके वर काढत असतील, तर त्यांना ठेचण्यासाठी केवळ ‘करडी नजर’ असून चालणार नाही, तर ‘आक्रमक ॲक्शन’ घेण्याची वेळ आली आहे. पोलीस विभागाने या प्रकरणाचा मुळापासून शोध घेऊन, मुख्य सूत्रधाराला जेलची हवा दाखवावी, अशी मागणी होत आहे.
