छत्रपती संभाजीनगर,(हिंदवार्ता न्यूज ब्युरो): ‘शेतकरी’ म्हटलं की आपल्या डोळ्यासमोर उभा राहतो तो उन्हातानात राबणारा आणि निसर्गाच्या लहरीपणावर अवलंबून असलेला कष्टाळू माणूस. पण महाराष्ट्राच्या ग्रामीण भागात सध्या काहीतरी वेगळंच घडतंय. ही बातमी कुठल्याही टीव्ही चॅनेलवर झळकली नसेल किंवा मोठ्या वर्तमानपत्रात हेडलाईन बनली नसेल, पण सोशल मीडियावर मात्र या ‘डिजिटल शेतकरी’ मुलांनी धुमाकूळ घातला आहे. गेल्या काही महिन्यांपासून मराठवाडा आणि पश्चिम महाराष्ट्रातील गावांमध्ये एक नवी लाट आली आहे. ही लाट आहे ‘एआय आणि ड्रोन शेती’ची.
काही वर्षांपूर्वीपर्यंत महाराष्ट्रातील तरुण शिक्षणासाठी पुण्यात किंवा बंगळुरूमध्ये जात होते. पण २०२६ च्या सुरुवातीला एक वेगळाच ट्रेंड पाहायला मिळतोय. लंडन, न्यूयॉर्क आणि बेंगळुरूमध्ये काम केलेले ‘सॉफ्टवेअर इंजिनिअर्स’ आता पुन्हा आपल्या मातीकडे वळले आहेत. मात्र, हे तरुण जुन्या पद्धतीने शेती करत नाहीत. त्यांनी सोबत आणलंय कोडिंग आणि डेटा सायन्स! आज गावातील पारावर चर्चा रंगतेय ती पाऊस कधी पडणार यापेक्षा ‘सॉईल सेन्सर’ने काय डेटा दिला, यावर.
राज्यातील या तरुणांनी स्थानिक भाषेमध्ये असे AI बॉट्स विकसित केले आहेत, जे शेतकऱ्यांच्या व्हॉट्सअॅपवर उपलब्ध आहेत. पिकावर कीड पडली आहे? फक्त एक फोटो काढा आणि बॉटला पाठवा. अवघ्या १० सेकंदात तो बॉट सांगतो की हे कोणते रोग आहेत आणि त्यावर कोणते औषध फवारले पाहिजे. महत्त्वाचं म्हणजे, हे बॉट स्थानिक हवामानाचा अंदाज घेऊन सांगतात की, आज फवारणी करू नका, दोन तासांत पाऊस पडण्याची ७० टक्के शक्यता आहे.
आकाशातून फवारणी: ड्रोनचा ‘स्वॅग’
गावागावांत आता बैलगाडीपेक्षा जास्त चर्चा ड्रोनची रंगली आहे. पूर्वी ज्या शेतात फवारणी करायला मजुरांना दोन दिवस लागायचे, तिथे आता ही मुलं १५ मिनिटांत ड्रोनच्या सहाय्याने एक एकर शेती फवारून मोकळी होत आहेत. यामुळे कीटकनाशकांचा मानवी शरीराशी संपर्क तुटला आहे आणि पाण्याची ८० टक्के बचत होत आहे.
फेसबुक अन् इंस्टाग्राम बनलंय ‘बाजार समिती’
शेतमालाला भाव मिळत नाही, ही तक्रार आता हे ‘स्मार्ट शेतकरी’ करत नाहीत. त्यांनी थेट ‘फार्म टू फोर्क’ मॉडेल राबवलं आहे. इंस्टाग्रामवर रिल्स बनवून आपल्या पिकाची क्वालिटी दाखवली जातेय. मुंबई-पुण्यातील सोसायट्यांनी थेट या तरुण शेतकऱ्यांसोबत ‘सबस्क्रिप्शन मॉडेल’ सुरू केलं आहे. मध्यस्थ (दलाल) नसल्यामुळे ग्राहकांना स्वस्त आणि शेतकऱ्यांना दुप्पट भाव मिळत आहे.
एक ‘हाय-टेक स्टार्टअप’
राज्यात शेतीकडे बघण्याचा दृष्टिकोन बदलत आहे. हा फक्त व्यवसाय राहिला नसून ते एक ‘हाय-टेक स्टार्टअप’ बनलं आहे. महाराष्ट्रातील या सायलेंट क्रांतीमुळे ग्रामीण भागातून होणारे स्थलांतर थांबण्याची चिन्हे आहेत. हे तरुण आता नोकरी मागणारे नाही, तर गावी नोकरी देणारे बनले आहेत.
भविष्यातील ‘सुजलाम सुफलाम’ महाराष्ट्र
जेव्हा तंत्रज्ञान आणि माती एकत्र येते, तेव्हा काय चमत्कार होऊ शकतो, याचं जिवंत उदाहरण म्हणजे आजचा हा नवा महाराष्ट्र आहे. ही बातमी कदाचित आज ट्रेडिंगमध्ये नसेल, पण येणारा काळ याच ‘डिजिटल बळीराजा’चा आहे. जर सरकारने या तरुणांना योग्य प्रोत्साहन आणि स्टार्टअप फंड दिला, तर महाराष्ट्र हे देशातील पहिले ‘स्मार्ट अॅग्रिकल्चर हब’ बनेल यात शंका नाही.
