अजय टप
मलकापूर,(प्रतिनिधी): जानेवारी महिन्याची ती सकाळ… मलकापूरच्या शासकीय रुग्णालयात रुग्णांची नेहमीप्रमाणे गर्दी होती. हवेत हलकासा गारवा होता आणि डॉक्टर आनंद पावबा माळी आपल्या केबिनमध्ये बसून रुग्णांच्या फाईल्स तपासत होते. ४७ वर्षांचे डॉ. माळी, एक अनुभवी वैद्यकीय अधिकारी. आयुष्यात अनेक कठीण शस्त्रक्रिया यशस्वी करणारे आणि गुंतागुंतीचे आजार बरे करणारे डॉक्टर. पण, नियतीच्या मनात काहीतरी वेगळंच होतं. त्यांना कल्पनाही नव्हती की, आज त्यांच्यासोबत अशी एक ‘डिजिटल शस्त्रक्रिया’ होणार आहे, ज्याची जखम कधीही भरून येणार नाही.
ही कथा आहे एका अशा अदृश्य चोराची, ज्याने ना घर फोडले, ना पिस्तूल रोखले. त्याने फक्त एका मोबाईल स्क्रीनच्या माध्यमातून डॉ. माळींच्या आयुष्याची कमाई अवघ्या ३० मिनिटांत साफ केली. २९ जानेवारी २०२६. वेळ सकाळी ११ वाजताची. डॉ. माळी आपल्या कामात व्यस्त असताना त्यांच्या मोबाईलची रिंग वाजली. पलीकडून बोलणाऱ्या व्यक्तीचा आवाज अत्यंत संयमी आणि व्यावसायिक होता. “सर, आम्ही बँकेतून बोलतोय…” या एका वाक्याने संवादाला सुरुवात झाली.
सायबर गुन्हेगारांचे सर्वात मोठे हत्यार हे ‘भीती’ किंवा ‘प्रलोभन’ नसते, तर ते असते ‘विश्वास’. त्या अज्ञात इसमाने डॉ. माळी यांना अशा काही तांत्रिक जाळ्यात ओढले की, त्यांना समोरची व्यक्ती खरंच बँकेची प्रतिनिधी वाटू लागली. ऑनलाईन व्यवहारांमधील काही त्रुटी दूर करण्याच्या बहाण्याने त्या अज्ञात शिकाऱ्याने आपले जाळे विणायला सुरुवात केली होती. मलकापूरमधील ‘देवधाबा’ हा परिसर तसा शांत. पण याच परिसरात बसून डॉ. माळी आपल्या मोबाईलवर त्या अज्ञात व्यक्तीच्या सूचनांचे पालन करत होते. गुन्हेगाराने अत्यंत हुशारीने डॉ. माळी यांना त्यांच्या मोबाईलचा ‘रिमोट ॲक्सेस’ देण्यास भाग पाडले. रिमोट ॲक्सेस काय असतो? हे म्हणजे आपल्या घराची चावी अनोळखी व्यक्तीला देण्यासारखे आहे. एकदा का मोबाईलचा ताबा त्या अज्ञात आरोपीकडे गेला, की डॉ. माळींच्या स्क्रीनवर काय सुरू आहे, ते त्या आरोपीला त्याच्या कॉम्प्युटरवर स्पष्ट दिसत होते. डॉक्टर स्क्रीनवर काय टाईप करत आहेत, त्यांचे बँक बॅलन्स किती आहे आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे त्यांच्या बँकेचे सिक्युरिटी कोड्स काय आहेत, हे सर्व आता त्या गुन्हेगाराच्या ताब्यात होते.
सकाळी ११ ते ११.३०… हे ३० मिनिटे डॉ. माळी यांच्यासाठी सामान्य होते, पण सायबर जगात मात्र एक मोठा दरोडा टाकला जात होता. काहीही संशय येऊ न देता, त्या अज्ञात आरोपीने डॉ. माळी यांच्या बँक खात्यावर डल्ला मारला. एकामागून एक व्यवहार होऊ लागले. मोबाईलवर मेसेज येत होते, पण त्या मेसेजवर नियंत्रणही कदाचित त्या हॅकरचेच होते.
पहिला व्यवहार…दुसरा व्यवहार…आणि तिसरा…, असे करत करत एकूण २,९२,८७६ रुपये (दोन लाख ९२ हजार ८७६ रुपये) डॉ. माळी यांच्या खात्यातून हवेत विरल्यासारखे गायब झाले. ते पैसे कोठल्या खात्यात गेले? कोणत्या शहरात गेले? याचा कोणताही सुगावा डॉ. माळी यांना लागला नाही. जेव्हा मोबाईल शांत झाला आणि व्यवहार पूर्ण झाले, तेव्हा डॉक्टरांना आपण लुटले गेल्याची जाणीव झाली. पायाखालची जमीन सरकली होती. ज्या हातांनी शेकडो जीव वाचवले, तेच हात आज सायबर गुन्हेगारापुढे हतबल झाले होते.
डॉ. माळी मूळचे नंदुरबार जिल्ह्यातील नवापूरचे. पण सध्या ते मलकापूर येथे आपली सेवा देत आहेत. आर्थिक फसवणूक झाल्याचे लक्षात येताच त्यांनी सायबर पोलीस स्टेशन, बुलढाणा गाठले. सुरुवातीला काय करावे हे सुचत नव्हते, पण जिद्दीने त्यांनी या अन्यायाविरुद्ध लढण्याचे ठरवले. २३ एप्रिल २०२६ रोजी रात्री २१.४४ वाजता, सायबर पोलीस स्टेशनमध्ये भारतीय न्याय संहितेच्या कलम ३१८(२), माहिती व तंत्रज्ञान कायद्याचे कलम ६६ डी अन्वये गुन्हा दाखल करण्यात आला असून पुढील तपास पोलीस निरीक्षक सचिन बागुल आणि पोलीस अंमलदार भारत जंगले हे करीत आहेत. सायबर गुन्हेगार हे अनेकदा परराज्यातून (झारखंड, पश्चिम बंगाल किंवा राजस्थान) कार्यरत असतात. त्यांनी वापरलेले सिम कार्ड बनावट नावावर असते आणि ज्या खात्यात पैसे वर्ग केले जातात, ती ‘म्युले अकाऊंट्स’ (भाड्याने घेतलेली खाती) असतात. अशा परिस्थितीत आरोपीपर्यंत पोहोचणे हे पोलिसांसाठी एक मोठे आव्हान आहे. मात्र, बुलढाणा सायबर पोलिसांनी तांत्रिक विश्लेषण सुरू केले असून, आरोपीच्या मुसक्या आवळण्यासाठी जाळे विणले आहे.
आपण कसे वाचू शकता?
डॉ. माळी यांच्यासोबत जे घडले, ते उद्या कोणासोबतही घडू शकते. या गुन्ह्याची ‘मोडस ऑपेरंडी’ (कार्यपद्धती) समजून घेणे गरजेचे आहे: जर कोणी फोनवर सांगत असेल की, “हे ॲप डाऊनलोड करा,” तर सावध व्हा. “तुमचे वीज बिल भरले नाही,” “तुमचे बँक खाते बंद होणार आहे,” अशा धमक्या देणाऱ्या मेसेजेसला उत्तर देऊ नका. फसवणूक झाल्याच्या पहिल्या २ तासांत जर तुम्ही १९३० या क्रमांकावर तक्रार केली, तर तुमचे पैसे गोठवले जाण्याची शक्यता ८० टक्के असते. मलकापूरच्या त्या शांत परिसरात घडलेला हा गुन्हा आज संपूर्ण जिल्ह्यासाठी एक धडा ठरला आहे. डॉ. आनंद माळी यांच्या तक्रारीवरून पोलिसांनी तपास सुरू केला असला, तरी या ‘अदृश्य’ शत्रूशी लढण्यासाठी तांत्रिक ज्ञानासोबतच सतर्कता हाच मोठा मार्ग आहे. काय आता पोलीस या अज्ञात आरोपीला शोधून काढतील? डॉ. माळींचे कष्टाचे पैसे त्यांना परत मिळतील का? या प्रश्नांची उत्तरे सायबर पोलिसांच्या तपासातून लवकरच समोर येतील. पण तोपर्यंत लक्षात ठेवा…तुमचा एक ‘क्लिक’ तुमचं आयुष्य बदलू शकतो!
